کتابهای مختلفی در طول سالها با هدف تبیین و بررسی زوایای پنهان کتاب «نهج البلاغه» نوشته شدهاند که در این گزارش به چند مورد از آنها اشاره کردهایم.
کتاب «نهج البلاغه» همواره مورد ستایش افراد بوده و در کنار کتب آسمانی ، به عنوان یکی از کتابهای مهم یاد شده است. برخی صاحبنظران این اهمیت را به دلیل فصاحت وبلاغت این کتاب دانستهاند و عدهای دیگر به واسطه مبانی اخلاقی موجود در آن.امام علی(ع) در این کتاب از روش زندگی، جهاد و مبارزه و عدالتورزی سخن گفته است واین کتاب میتواند راهنمای ما در یک حکومت اسلامی باشد.رهبر معظم انقلاب نیز در اولین روز سال ۱۴۰۴ بر اهمیت این کتاب تاکید کرده و بیان کردند که باید ابعاد مختلف این کتاب مورد بررسی قرار گیرد و برای مردم تبیین شود. کتابهایی در طول سالها به این مهم یعنی تبیین و بررسی زوایای پنهان این اثر فاخر پرداخته اند. حال در این گزارش به تعدادی از همین کتابها اشاره میکنیم؛
«سیری در نهجالبلاغه»این کتاب از شهید مرتضی مطهری مجموعه مقالات به هم پیوسته او است که در سالهای ۵۱ تا ۵۲ در مجله «مکتب اسلام» منتشر شد.«سیری در نهج البلاغه» داراى یک مقدمه و هفت بخش است که استاد مطهری در مقدمه آن به نحوه آشنایی خود با نهجالبلاغه و وجه تسمیه کتاب اشاره میکند. از جمله موضوعات مهم که در این کتاب مطرح شده است عبارتند از: نهجالبلاغه و اندیشههاى کلامى، تلقى نهجالبلاغه از عبادت، حکومت و عدالت و ارزش دنیا از نظر قرآن و نهجالبلاغه.این کتاب به زبانهای مختلفی از جمله انگلیسی، روسی و ترکی آذری ترجمه شده است.
«شرح نهج البلاغه»مجموعه جهار جلدی «شرح نهج البلاغه رهبری» برگرفته از جلسات توضیح و تدریس معارف نهج البلاغه توسط رهبر معظم انقلاب است.رهبر معظم انقلاب همواره نگاه ویژهای به کلام امیرالمومنین علی(ع) داشتهاند و این کتاب نیز تحلیل و تفسیر ایشان از کلام باارزش مولا علی(ع) است.این مجموعه در ۴ بخش که هرکدام از آنها در جلد جداگانه منتشر و تدوین شده است؛ راه و روش مدیران، منشور حکومت علوی، نبوت در نهجالبلاغه و گنجینه بیپایان.در «راه و روش مدیران» به نکاتی که رهبر معظم انقلاب از کلام امام علی(ع) همواره در دیدار با هیات دولتها بیان میکردند. اشاره شده است.«منشور حکومت علوی» شرح هفت خطبه از امیرالمومنین (ع) در سالهای ۱۳۵۲ و ۱۳۵۳ است که محور اصلی این خطبهها در مورد دعوت مردم به مبارزه با مستکبران درونی و بیرونی است.بخش «نبوت در نهجالبلاغه» نیز مربوط به تدریس تابستانی رهبری در جمع جوانان حزب جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۱ است. ایشان در این دوره با محور قرار دادن خطبه اول به مساله هدف بعثت و وظایفی که رسولان در جامعه بر عهده داشتهاند پرداختهاند و یکی ازمواردی که بیان میکنند این است که نهج البلاغه آیین نامه انقلاب اسلامی است و تعالیمش برای پیشبرد هر جامعه در هر زمانی کفایت میکند.«گنجینهی بیپایان» شامل شش گفتار از بیانات رهبری است که به مسئله شناخت و بررسی جایگاه، اهمّیّت و ویژگیهای نهجالبلاغه میپردازد.
«روش برداشت از نهج البلاغه»«روش برداشت از نهج البلاغه» از سری کتابهای «مجموعه روشها» اثر استاد صفایی حائری است که مجموعه سه سخنرانی این استاد درمورد نهجالبلاغه است و از افقهای جدیدی درباره کتاب نهج البلاغه امیرالمومنین (ع) سخن میگوید. در این کتاب، استاد صفایی حائری روشهای برداشت از نهجالبلاغه را توضیح داده است که شناخت نهجالبلاغه اولین پله در برداشت از این کتاب است.شناخت مقاصد نهجالبلاغه، شناخت شخصیت حضرت علی (ع) و شناخت موازین تحلیل نهج البلاغه از دیگر مباحثی است که در این کتاب مطرح میشوند.
«نقش انسان در هستی: شرحی بر خطبه متقین»این کتاب به قلم سید عبدالمجید فلسفیان شرحی بر خطبه «متقین» یا «همام» است که از صفات پرهیزکاران سخن میگوید. خطبه «متقین» ازخطبههای مشهور نهجالبلاغه است که امیرمؤمنان(ع) بنا به درخواست یکی از شیعیان به نام «همام» آن را بیان کرد و رفتارهای فردی، اجتماعی و عبادی متقین چنان به تصویر کشیده شده است که برخی میگویند همام، پس از شنیدن آن، مدهوش شد و جان داد.هم چنین در این کتاب سند این خطبه و شخصیت جناب همام نیز بررسی و بیان شده است.
«درباره نهج البلاغه» «درباره نهج البلاغه» اثر آیت الله سیدمجتبی نورمفیدی است که در سلسله جلساتی درباره نهجالبلاغه سخن گفته است. این کتاب به تبیین و تفسیر خطبهها، حکمتها و مواعظ نهج البلاغه و بهره گیری از آن میپردازد.همچنین آیت الله نورمفیدی شبهات محتوایی مانند عدم عصمت امام، خودستایی امیرالمؤمنین (ع)، تحقیر دیگران و نکوهش زنان را بررسی و به آنها پاسخ داده است http://hadidnews.com/vdcjiaet.uqehmzsffu.html